Poradnik dla rolnika.

Rola i produktywność użytków zielonych

 

Użytki zielone są to zbiorowiska roślinne z dużym udziałem traw, bez względu na ich lokalizację i sposób powstania, poddane paszowemu wykorzystaniu. Możemy je podzielić na:

trwałe użytki zielone

krótkotrwałe użytki zielone

Trwałe użytki zielone są najczęściej zlokalizowane w miejscach gdzie uprawa orna jest utrudniona lub niewłaściwa z różnych względów:

wysoki poziom wód gruntowych (doliny rzek, obniżenia terenu)

ukształtowanie terenu (pagórki, stoki)

na torfach i murszach (trwałe zadarnianie ogranicza degradację tych gleb)

Użytki krótkotrwałe zlokalizowane są na gruntach ornych. Włączone w cykl płodozmianowy określane są mianem użytków przemiennych. Ich nawożenie, pielęgnacja i użytkowanie służą osiągnięciu jak najwyższych plonów. Ruń tych użytków charakteryzuje się daleko idącym uproszczeniem.
Użytki krótkotrwałe nie są konkurencją wobec trwałych łąk i pastwisk, lecz stanowią ich uzupełnienie.
Użytki zielone są bezkonkurencyjne w stosunku do innych upraw zarówno porównując suchą masę jak również ilość składników pokarmowych np. białka.

 

Tab.1 Wydajność różnych roślin

 
Rodzaj uprawyPlon s.m. dt/haPlon białka dt/ha
Uprawa na nasiona
Bobik35,0 10,8
Groch30,07,5

Kukurydza

65,07,3
Pszenica45,06,0
Lucerna na zielonkę120,021,0
Ruń pastwiska:
kupkówkowego116,425,1
życicowego135,429,9
Siano łąkowe80.010,4

Autor: prof. dr hab. Stanisław Kozłowski AR Poznań

 

Trwałe użytki zielone charakteryzują się zróżnicowanym składem botanicznym, który determinuje ilość i jakość pozyskiwanej paszy. Każdy komponent runi użytków zielonych dysponuje specyficznym, sobie właściwym potencjałem produkcyjnym - tzw. naturalną produktywnością.

 

 

Tab.2 Możliwości produkcyjne roślin łąkowych

Produktywność suchej masy dt/haGatunki roślin łąkowych
Bardzo wysoka
(powyżej 100 dt/ha s.m.)
Życica wielokwiatowa, życica westerwoldzka, życica mieszańcowa, mozga trzcinowata, Lucerna siewna i mieszańcowa.
Wysoka
(50-100 dt/ha s.m.)
Kupkówka pospolita, Kostrzewa trzcinowa, kostrzewa łąkowa, życica trwała, wyczyniec łąkowy, rajgras wyniosły, koniczyna łąkowa.
Średnia
(25-50 dt/ha s.m.)
Wiechlina łąkowa, Kostrzewa czerwona, tymotka łąkowa, mietlica biaława, konietlica łąkowa, kłosówka wełnista, koniczyna biała i szwedzka, lucerna nerkowata
Niska
(poniżej 25 dt/ha s.m.)

Mietlica pospolita, drżączka średnia, tomka wonna, grzebienica pospolita, bliźniczka psia trawka, nie uprawne gat. koniczyn i strączkowych.

Autor: prof. Stanisław Kozłowski AR Poznań