Rola i produktywność użytków zielonych.

Użytki zielone są to zbiorowiska roślinne z dużym udziałem traw, bez względu na ich lokalizację i sposób powstania, poddane paszowemu wykorzystaniu. Możemy je podzielić na:

- trwałe użytki zielone

- krótkotrwałe użytki zielone

Trwałe użytki zielone są najczęściej zlokalizowane w miejscach gdzie uprawa orna jest utrudniona lub niewłaściwa z różnych względów:

- wysoki poziom wód gruntowych (doliny rzek, obniżenia terenu)

- ukształtowanie terenu (pagórki, stoki)

- na torfach i murszach (trwałe zadarnianie ogranicza degradację tych gleb)

Użytki krótkotrwałe zlokalizowane są na gruntach ornych. Włączone w cykl płodozmianowy określane są mianem użytków przemiennych. Ich nawożenie, pielęgnacja i użytkowanie służą osiągnięciu jak najwyższych plonów. Ruń tych użytków charakteryzuje się daleko idącym uproszczeniem.
Użytki krótkotrwałe nie są konkurencją wobec trwałych łąk i pastwisk, lecz stanowią ich uzupełnienie.
Użytki zielone są bezkonkurencyjne w stosunku do innych upraw zarówno porównując suchą masę jak również ilość składników pokarmowych np. białka.

Tab.1 Wydajność różnych roślin

    Rodzaj uprawy                  Plon s.m. dt/ha                 Plon białka dt/ha

Uprawa na nasiona

Bobik 35,0    10,8     
Groch 30,0 7,5
Kukurydza 65,0 7,3
Pszenica 45,0 6,0
Lucerna na zielonkę 120,0 21,0
Ruń pastwiska:
kupkówkowego 116,4 25,1
życicowego 135,4 29,9
Siano łąkowe 80,0 10,4

Autor: prof. dr hab. Stanisław Kozłowski AR Poznań

Trwałe użytki zielone charakteryzują się zróżnicowanym składem botanicznym, który determinuje ilość i jakość pozyskiwanej paszy. Każdy komponent runi użytków zielonych dysponuje specyficznym, sobie właściwym potencjałem produkcyjnym - tzw. naturalną produktywnością.

Tab.2 Możliwości produkcyjne roślin łąkowych

Produktywność suchej masy dt/ha        Gatunki roślin łąkowych
Bardzo wysoka
(powyżej 100 dt/ha s.m.)
Życica wielokwiatowa, życica westerwoldzka, życica mieszańcowa, mozga trzcinowata, Lucerna siewna i mieszańcowa.
Wysoka
(50-100 dt/ha s.m.)
Kupkówka pospolita, Kostrzewa trzcinowa, kostrzewa łąkowa, życica trwała, wyczyniec łąkowy, rajgras wyniosły, koniczyna łąkowa.
Średnia
(25-50 dt/ha s.m.)
Wiechlina łąkowa, Kostrzewa czerwona, tymotka łąkowa, mietlica biaława, konietlica łąkowa, kłosówka wełnista, koniczyna biała i szwedzka, lucerna nerkowata
Niska
(poniżej 25 dt/ha s.m.)
Mietlica pospolita, drżączka średnia, tomka wonna, grzebienica pospolita, bliźniczka psia trawka, nie uprawne gat. koniczyn i strączkowych.

Autor: prof. Stanisław Kozłowski AR Poznań