Jak założyć trawnik.

 

Współcześnie wykonanie trawnika miejskiego jest stosunkowo łatwe i tanie, natomiast jego właściwe utrzymanie związane jest z wysokimi kosztami, a przy tym bardzo pracochłonne.

Korzystny z punktu widzenia estetycznego i użytkowego wygląd trawnika wynika z wielu czynników. Są nimi: warunki klimatyczne, glebowe i siedliskowe, intensywność zabiegów pielęgnacyjnych i najważniejszy, a jakże często niedoceniany, właściwy dobór gatunków i odmian traw. Z kolei bujna, kwitnąca zieleń jest miejscem egzystencji wielu gatunków zwierząt. Jest dla nich pokarmem, miejscem schronienia i wychowania młodych.

Trudne warunki środowiskowe

Typowy trawnik miejski funkcjonuje w specyficznych warunkach środowiskowych. Zajmuje on przeważnie duże powierzchnie w terenie mocno zurbanizowanym, z przebiegającymi pod ziemią liniami przesyłowymi, systemami odwadniającymi oraz rurociągami ciepłowniczymi. Najbardziej dotkliwy dla roślin jest brak wystarczającej ilości wody z uwagi na betonowe chodniki, asfaltowe jezdnie i systemy burzowe, które powodują w krótkim czasie odpływ wód opadowych. W takiej sytuacji tylko wbudowane systemy zraszające mogłyby dostarczyć odpowiednią ilość wody, ale to z kolei wiązałoby się z dużymi kosztami, a wręcz takie postępowanie byłoby sprzeczne z zasadami ochrony środowiska, chociażby ze względu na duże zużycie wody. W praktyce trawniki miejskie utrzymuje się nieprawidłowo.

Ponadto obecnie metoda koszenia trawników przy pomocy żyłkowych kosiarek spalinowych w krótkim czasie ogałaca powierzchnię (bywa, że do gołej ziemi), tnąc trawę na sieczkę, a przy okazji niszcząc owady, ślimaki, a nawet małe kręgowce. Trawa często koszona nie ma okazji wydać nasion, które są pożywieniem np. dla wróbli, których populacja w miastach drastycznie się zmniejsza.

Wykonywane koszenia są bardzo niskie (w celu wydłużenia czasu pomiędzy zabiegami). Powoduje to odsłonięcie podłoża i uszkadza nadmiernie rośliny, a zły termin koszenia, szczególnie w okresie jesieni, nie pozwala roślinom właściwie zmagazynować substancji organicznych, których niedobór niekorzystnie wpływa na przezimowanie i rozpoczęcie nowego okresu wegetacji. Dodatkowo trawników miejskich właściwe się nie nawozi, nie dosiewa ani nie wymienia się zniszczonej murawy.

Przygotowanie terenu

Jako pożądane cechy trawników użytkowych najczęściej można wymienić wygląd darni, jej trwałość, zdolność do krzewienia i regeneracji, zimozieloność oraz odporność na deptanie, szkodniki i choroby. Aby zapewnić wszystkie te warunki, warto przeanalizować szereg ważnych aspektów jeszcze przed jego założeniem. Przygotowanie terenu przed założeniem trawnika ma zasadnicze znaczenie i wymaga zastosowania odpowiednich zabiegów agrotechnicznych, a w szczególności odchwaszczenia, zwłaszcza z perzu, meliorację użyźniającą i wyrównanie powierzchni. Nasiona traw możemy wysiewać ręcznie albo siewnikiem do traw, coraz częściej stosuje się też metodę hydrosiewu – szczególnie na skarpach. Niestety, często popełnianym błędem jest niedostateczne i nieprawidłowe nawożenie. Na glebach zdegradowanych potrzebne jest przedsiewne nawożenie organiczne kompostem, obornikiem lub dobrze rozłożonym torfem oraz nawozami mineralnymi, np. 60 kg/ha P2O5, 80 kg/ha K2O oraz, po pierwszym koszeniu, 30 kg/ha NO2. Zależnie od mieszanki, ukształtowania terenu i jakości podłoża dokonuje się wysiewu traw w ilości 15-30 g/m2.

Bardzo istotny jest też dobór odpowiedniej mieszanki traw w aspekcie wieloletniego użytkowania trawnika. Zbyt duży procentowy udział traw 2- i 3-letnich powoduje, że nowo założone trawniki co prawda szybko się zadarniają, ale ich żywotność jest stosunkowo krótka. Należy zwracać uwagę, aby w mieszance nie znajdowały się odmiany typowo pastewne, np. życica wielokwiatowa.

Często takie mieszanki są tańsze od właściwie skomponowanych mieszanek gazonowych, ale odmiany jednoroczne wypadają z murawy po wystąpieniu przymrozków, a równocześnie wzrasta koszt wykaszania i sprzątania masy zielonej z powodu jej większej ilości.

Pielęgnowanie trawników

Wiele gatunków traw charakteryzuje się powolnym wzrostem, co powoduje konieczność starannej pielęgnacji w roku zasiewu, a oczekiwany efekt uzyskuje się w roku następnym (bywa nawet, że i po dwóch latach). Do zakładania trawników stosuje się wybrane – ważne z punktu widzenia użytkowego – gatunki traw (ich wykaz znajduje się w tabeli).

Pierwsze koszenie pielęgnacyjne powinno się wykonać, gdy trawa osiągnie wysokość ok. 10 cm. Kosimy wywczas ok. 1/3 wysokości źdźbła. Trawa, jak żadne inne grupy roślin, wytrzymuje ciągłe koszenia, co eliminuje inne rośliny w murawie, a równocześnie znacznie stymuluje odnawianie się rośliny.

Najważniejszymi zabiegami w pielęgnacji trawników założonych z traw odmian gazonowych są koszenie, nawożenie, podlewanie, odchwaszczanie i odnawianie murawy. Zabiegi te są szczególnie ważne w okresie pierwszych 2-3 lat, po tym bowiem czasie następuje ustalenie składu gatunkowego, w zależności od warunków lokalnych danego środowiska.

Rozróżnia się, według kryterium użytkowego, następujące podstawowe rodzaje trawników miejskich:

- trawniki sportowe – wymagające szczególnej troski o kondycję murawy. Niezbędne zabieg na takich murawach to: koszenie co 2-4 dni, podlewanie, nawożenie, piaskowanie, odchwaszczanie, wertykulacja, areacja, dosiew i wymiana uszkodzonej darni,

- trawniki parkowe – wymagające podlewania tylko w okresie długotrwałej suszy, z kolei trawników łąkowych w zasadzie nie podlewa się. Przy rzadkim koszeniu trawników powinno się zbierać skoszoną masę, gdyż pozostawiona na murawie powoduje jej żółknięcie i gnicie,

- trawniki gazonowe – w polskich warunkach klimatycznych po kilku latach (ok. 7-10 lat) wymagają ponownego założenia.

Właściwe nawożenie

Według normy DIN, jednorazowe nawożenie trawnika powinno dostarczyć 8 g N, 8 g P2O5, 12 g K2O i 2 g MgO, z czego 50% powinno być dostarczone w formie nawozów o przedłużonym czasie działania.

Nawozy rozsiewamy po skoszeniu, które powinno być wykonane, kiedy trawa rozpocznie wegetację, po okresie spoczynku zimowego. Pierwsze nawożenie najkorzystniej jest wykonać na przełomie marca i kwietnia, aczkolwiek jest to uzależnione od miejscowych warunków klimatycznych. Należy je powtarzać co 6-8 tygodni. W ostatnim, wspomagającym nawożeniu na początku października powinno się użyć nawozu potasowego, regulującego gospodarkę wodną roślin w okresie zimowej suszy fizjologicznej.

Właściwie założony i pielęgnowany trawnik miejski spełnia wiele pozytywnych funkcji, zarówno estetycznych, jak i rekreacyjnych oraz prozdrowotnych. Trawa naturalnie produkuje tlen, zmniejsza ilość dwutlenku węgla, wycisza hałas, absorbuje zanieczyszczenia powietrza, a w okresie upałów nawilża i zmniejsza temperaturę powietrza.

Trawniki typu łąkowego wzbogacają zurbanizowane tereny w ekosystem, są siedliskiem owadów i drobnych zwierząt, a mieszkańcom dają możliwość lepszego wypoczynku w obcowaniu z przyrodą.

Dariusz Paprocki

konsultant ds. rynku profesjonalnego

Sowul & Sowul

Gatunki traw przeznaczone do zakładania trawników

Agrostis alba L. – mietlica biaława – trawa średnio wysoka, luźnokępkowa, wymaga częstego koszenia, ma duże wymagania wodne, oznacza się dobrą zimotrwałością, gatunek światłolubny, odporna na udeptywanie.

Agrostis vulgaris Witch. – mietlica pospolita – trawa trwała, drobnokępkowa, zimotrwała, gatunek światłolubny, wiosną wcześnie rozpoczyna wegetację, słabe ukorzenianie się nie zapewnia wykształcenia się zbitej darni, pełni funkcję trawy zadarniającej, rozwija się na glebach mało żyznych, suchszych.

Dactylis glomerata L. – kupkówka pospolita – trawa wysoka, tworzy szerokie kępy, dobrze znosi zacienienie, gatunek w najwyższym stopniu azotolubny, używana w zakładaniu trawników łąkowych i powierzchni trudnych.

Festuca arudinacea Schreb – kostrzewa trzcinowa – gatunek o bardzo wysokiej żywotności, ma bardzo silnie rozwinięty system korzeniowy, trawa o bardzo wysokiej odporności na stresowe uwarunkowania termiczne i wilgotnościowe, dobrze rozwija się w okresie upałów, wytrzymuje ostre zimy i suszę, dobrze znosi zasolenie gleby.

Festuca rubra genuina Hack. – kostrzewa czerwona rozłogowa – trawa niska, ciemnozielona, wytrzymała na niekorzystne warunki siedliska oraz umiarkowane zacienienie.

Festuca rubra trichophylla – kostrzewa czerwona luźnokepkowa – trawa niska, wytrzymała na trudne warunki siedliskowe oraz umiarkowane zacienienie.

Festuca rubra commutata Gaud. – kostrzewa czerwona kępkowa – trawa niska, jasnozielona, bardzo wytrzymała na trudne warunki siedliskowe, mało wytrzymała na deptanie.

Festuca capillata Lam. – kostrzewa nitkowata – trawa bardzo niska, mało wymagająca co do gleb, rośnie wolno w roku wysiewu, spełnia funkcję trawy przeciwerozyjnej.

Festuca ovina L. – kostrzewa owcza – trawa trwała, niska, gatunek bardzo odporny na ostre zimy, rośnie na glebach suchych, ubogich i piaszczystych, silnie wykształcony system korzeniowy sprawia, że tworzy zbitą, zwartą darń, trawa pionierska, ceniona ze względu na rolę przeciwerozyjną.

Fectuca heterophylla Lam. – kostrzewa różnolistna – trawa niska, gatunek trwały, tworzy drobne kępy, rośnie na glebach ubogich, znosi zacienienie, odporna na zmienny odczyn glebowy.

Lolium perene L. – życica trwała, czyli rajgras angielski – trawa niska, kępowa, ma bardzo bogaty system korzeniowy, umożliwiający wykształcenie zbitej, zwartej darni, wymaga gleb żyznych, umiarkowanie wilgotnych, w roku wysiewu daje gęstą, żywo zieloną darń, odporna na deptanie, trwała, ale tylko w korzystnych warunkach pielęgnacyjnych.

Phleum nodosum L. – tymotka kolankowa – trawa średnio wysoka, kępowa, gatunek trwały, trawa odporna na mrozy, wrażliwa na suszę, ale po wystąpieniu opadów szybko odzyskuje swoją dawną żywotność.

Poa pratensis L. – wiechlina łąkowa – trawa niska, luźnokepkowa, trwała, utrzymuje się w runi przez bardzo wiele lat, do pełni rozwoju dochodzi po 2-3 latach po wysiewie, nieodporna na zacienienie, gatunek predysponowany do zakładania trawników użytkowych, boisk piłkarskich i pól golfowych oraz do zadarniania terenów specjalnych.