Jak uprawiać lucernę - praktyczne porady.

Wymagania glebowe i dobór materiału siewnego

Lucerna posiada spore wymagania glebowe, preferuje gleby żyzne i średnio żyzne, ale nie toleruje stanowisk zalewowych i o wysokim poziomie wód gruntowych. Na słabszych stanowiskach uprawa lucerny jest możliwa, ale może wiązać się ze słabym jej ukorzenieniem, szczególnie gdy w roku siewu wystąpią długotrwałe susze letnie. Powolny rozwój lucerny, połączony z suszą, która zdecydowanie silniej dotyka stanowiska słabsze, może spowodować jej przedwczesne wypadanie z darni. Dlatego też, na stanowiskach słabszych lepszym wyborem może okazać się wysiew lucerny wraz z kupkówką pospolitą (50%/50%), która charakteryzuje się zdecydowanie szybszymi wschodami, wysoką odpornością na suszę oraz najwyższą zawartością białka wśród traw pastewnych. Pewną niedogodnością związaną z uprawą lucerny na stanowiskach żyznych jest spadek jej plonowania w latach o dużej sumie opadów. W celu poprawienia wierności plonowania zaleca się jej wysiew z trawami , takimi jak życica trwała i mieszańcowa, tymotka łąkowa czy festulolium, które w bardziej wilgotnych latach, odwdzięczą się bujnym odrostem.

Warto pamiętać o tym, że lucerna wymaga gleby o odczynie w okolicach obojętnego (pH 6,5-7,5). Przy słabszym pH warto zastanowić się nad wapnowaniem lub zastąpieniem lucerny siewnej, lucerną mieszańcową, która jest nieco mniej wrażliwa na ten czynnik, a ponadto cechuje się wyższa trwałością.

Stanowisko w zmianowaniu
Bardzo dobrym przedplonem dla lucerny siewnej są rośliny okopowe nawożone obornikiem, jednakże jest on coraz rzadziej spotykany. Względnie dobrym przedplonem są zboża oraz rzepak o ile stanowisko jest zasobne w składniki pokarmowe. Nie wskazane jest uprawianie lucerny i innych roślin motylkowatych po sobie. Przerwa w zmianowaniu powinna wynieść 2-3 lata. Szczególną uwagę należy zwrócić w przypadku gdy przedplon stanowiła kukurydza. Rośliny motylkowate, a szczególnie lucerną są wrażliwe na pozostałości atrazyny, stosowanej w herbicydach.

Przygotowanie pod zasiew
Jesienią poprzedzającą siew lucerny lub jej mieszanki z trawami, należy skupić się przede wszystkich na zbadaniu pH stanowiska i ewentualnym wapnowaniu (wapno węglanowe) oraz uzupełnieniu zasobności gleby w fosfor (80 kg/ha P2O5). Jeśli na stanowisku występują chwasty wieloletnie, warto zastosować herbicyd totalny na bazie glifosatu (np. Roundap).

W przypadku silnego zachwaszczenia perzem lepszy efekt daje zastosowanie samego glifosatu w pełnej dawce bez dodatku siarczanu amonu.

Nawożenie wiosenne , siew i pielęgnacja
Jeśli jesienią zastosowaliśmy nawożenie fosoforowe, do uzupełnienia pozostaje nam potas w ilości ok. 80 kg/ha K2O. Z kolei nawożenie azotowe powinniśmy ograniczyć do 20-30kg N/ha przy wysiewie czystej lucerny lub 40-60kg N/ha, jeśli wysiewamy mieszankę lucerny z trawami w roślinę ochronną (np. owies, jęczmień). Termin siewu lucerny przypada na drugą połowę kwietnia. Normy wysiewu przedstawiają się w następujący sposób:

a. lucerna 16-20 kg/ha + 100 kg/ha jęczmienia (lub 140 kg/ha owsa)

b. mieszanka lucerny z trawami (50%/50%) 25-30 kg/ha + 80-100 kg/ha jęczmienia (lub 120-140 kg/ha owsa)

Należy pamiętać aby siew przeprowadzić płytko na maksymalną głębokość - 1,5 cm.

Jeśli na stanowisko od wielu lat nie były uprawiane rośliny motylkowate, warto przed samym siewem zaprawić nasiona lucerny nitraginą.
W przypadku rośliny ochronnej, należy pamiętać o tym, aby nie zwlekać ze zbiorem zbóż na zielonkę (wysokość koszenia 10-15 cm), ponieważ lucerna należy do roślin światłolubnych i źle reaguje na silne zacienienie.

W pierwszym roku wskazane jest jednorazowe opóźnienie zbioru lucerny do momentu kwitnienia. Tracimy co prawda na jakości zebranej paszy, ale pozwoli to na głębsze ukorzenie się lucerny (ok. 3 m) i znacząco poprawi jej trwałość.

Nawożenie w latach pełnego użytkowania
W latach pełnego użytkowania należy skupić się na nawożeniu fosforowym w terminie jesiennym (ok. 80-90 kg P2O5/ha) oraz potasem w ilości ok. 140 kg K2O w dwóch dawkach po ruszeniu wegetacji oraz po I pokosie. W przypadku lucernika bez udziału traw, rezygnujemy z nawożenia azotowego. Natomiast w przypadku 50% udziału traw w składzie mieszanki, należy zastosować ok. 30-40 kg N/ha po ruszeniu wegetacji oraz po każdym pokosie.

Zbiór
I pokos lucerny należy zbierać w momencie osiągnięcia przez nią fazy pąkowania. To samo dotyczy mieszanki z trawami, ponieważ gatunki i odmiany dopiera się tutaj pod kątem rośliny dominującej. Moment zbioru kolejnych pokosów wyznacza osiągnięcie przez lucernę ok. 20-30% pąków w kwiecie. Koszenie należy wykonywać na wysokość 5-7 cm, niższe przykaszanie powoduje uszkodzenie szyjki korzeniowej i znaczący spadek w plonowaniu oraz trwałości lucerny. W ciągu roku przy odpowiednim nawożeniu i sprzyjających warunkach pogodowych można uzyskać 4-5 pokosów.