"Jak odpowiednio przygotować i kosić użytek, aby sianokiszonki miały jak największą wartość".

 Zakiszenie zielonej masy uważa się obecnie za jedyną racjonalną i uzasadnioną ekonomicznie metodę konserwacji pasz objętościowych dla przeżuwaczy. Dobrze sporządzona sianokiszonka jest podstawą żywienia bydła mlecznego i mięsnego. Przestrzegając kilka poniższych zasad, uzyskacie Państwo sianokiszonki, które będą gwarantem sukcesu żywieniowego, a także pozwolą zwiększyć wydajność mleczną.

1. TRAWY LUBIĄ SIĘ Z MOTYLKOWATYMI (BOBOWATYMI)
Na wartość odżywczą kiszonki wpływa przede wszystkim skład i jakość surowca, który został poddany zakiszaniu. Najbardziej wartościowym surowcem do zakiszania są mieszanki traw z bobowatymi (dawniej motylkowate) drobnonasiennymi. Do najbardziej popularnych i stosowanych w mieszankach bobowatych zaliczamy m.in.: koniczynę czerwoną (łąkową), koniczynę białą, lucernę siewną i mieszańcową oraz komonicę.

W tym roku zauważyliśmy wzrost zainteresowania lucerną mieszańcową. Jako, że jest to mieszaniec lucerny siewnej z lucerną dziką roślina ta przy zachowaniu większości parametrów odżywczych lucerny siewnej, dodatkowo wykazuje większą odporność na niskie temperatury, zakwaszenie gleby oraz choroby, zwłaszcza grzybowe.

2. KOSIĆ WCZEŚNIEJ NIŻ PÓŹNIEJ, WÓWCZAS MNIEJ OZNACZA WIĘCEJ
Koszenie powinno zostać przeprowadzane w takiej fazie rozwojowej, aby uzyskać możliwie wysoką wartość pokarmową oraz plon strawnych składników pokarmowych z jednostki powierzchni.

- trawy - od początku do pełni kłoszenia wiodących gatunków traw.
- motylkowe - lucerna, koniczyna czerwona w czystym siewie lub w mieszance z trawami - od pączkowania do początku kwitnienia motylkowatych,
- zielonki strączkowe - faza strąka płaskiego,
- mieszanka zbożowa lub zbożowo-strączkowa (GPS) - dojrzałość mleczna ziarna owsa lub jęczmienia.

Często w naszych warunkach pogodowych nie jest możliwe dokonanie koszenia w tzw. fazie dojrzałości kiszonkowej. Jest to okres wegetacji podczas którego koszone rośliny zawierają dużo cukrów, białka, suchej masy oraz niewielką ilość włókna. Dlatego lepiej kosić wcześniej i zebrać mniejszą ilość, ale dobrej jakościowo paszy, niż kosić zbyt późno i zebrać więcej roślin zdrewniałych (duża zawartość włókna) o zdecydowanie gorszych parametrach kiszonkowych.

3. DUŻO AZOTU TO WIĘCEJ KŁOPOTU

Uzyskanie dobrej sianokiszonki nie jest możliwe bez zastosowania nawożenia na użytkach zielonych. Jest ono jednym z głównych czynników wpływających na trwałość, produktywność, wartość pokarmową i skład botaniczny runi. Zbilansowane nawożenie NPK pozwala zwiększyć plon zielonej masy oraz co bardzo ważne przy produkcji sianokiszonek poprawia smakowitość zbieranych roślin.

- FOSFOR (P) - wpływa na pobranie magnezu i azotu z gleby przez rośliny, a także zwiększa plon i jego jakość, stymuluje rozwój systemu korzeniowego, zwiększa udział roślin bobowatych oraz nasila aktywność biologiczną gleby. Roczne dawki: gleby mineralne: 50-80 kg/ha, gleby organiczne: 80-100 kg/ha.

- POTAS (K) - poprzez swój udział w fotosyntezie decyduje o gospodarce wodnej roślin. W okresie niedoboru tego pierwiastka obserwujemy mniejszą odporność roślin na szkodniki i choroby, a także rośliny pozbawione potasu łatwiej wylegają. Roczne dawki: gleby mineralne: do 120 kg/ha, gleby organiczne: 120-180 kg/ha.

- AZOT (N) – jest to składnik najbardziej plonotwórczy. Przyspiesza wzrost trawy oraz jej odrastanie po skoszeniu lub spasaniu. Należy jednak pamiętać, aby nawożenie azotem wykonywać z rozmysłem. Jego zbyt duża ilość powoduje spadek energii zawartej w roślinach oraz obniża smakowitość pasz objętościowych. Ograniczenie nawożenia azotem możemy uzyskać stosując w mieszankach rośliny bobowate drobnonasienne tj. koniczyny, lucerny lub komonice. Roczne dawki: gleby mineralne 100-180 kg N/ha, gleby organiczne: 60-100 kg N/ha.

- WAPŃ - jest to pierwiastek życia. Niezbędny do funkcjonowania roślin i zwierząt. U roślin buduje błony komórkowe oraz wzmacnia tkanki mechaniczne. Wapń jest niezbędnym składnikiem na glebach kwaśnych (pH poniżej 4,5). Wapnowanie poprawia wówczas gruzełkowatą strukturę gleby, wpływa na aktywność biologiczną gleby, stymuluje rozwój roślin bobowatych, wspiera rozbudowę systemu korzeniowego tym samym poprawia jakość paszy oraz zwiększa plon o 20%.

4. KOSI KOSA KIEDY ROSA
Obecnie toczy się spór o jakiej porze należy przeprowadzać koszenie. Niektórzy uważają, że koszenie południowe jest najlepsze, ze względu na zwiększoną koncentrację węglowodanów w roślinach. Nasze obserwacje udowodniły, że pobieranie skoszonej rano trawy jest zdecydowanie bardziej intensywne, niż pobieranie tej samej trawy skoszonej w południe. To samo tyczy się produkcji sianokiszonek, szczególnie tych wytwarzanych z mieszanek wieloskładnikowych.
W przypadku pory koszenia użytków zielonych namawiamy Państwa do własnych doświadczeń.

5. SZYBKOŚĆ MA ZNACZENIE
Czynnikiem decydującym o jakości sianokiszonki ma jak najkrótszy czas jej przygotowania. Dlatego napełnienie silosu (pryzmy) nie powinno trwać dłużej niż 1-2 dni kolejnymi warstwami grubości ok. 25cm. Na zakiszaną masę nanosimy zakiszasz w formie roztworu wodnego wykorzystując np. konewkę lub opryskiwacz plecakowy. Następnie dokładnie ugniatamy używając np. ciągnika. Zbiornik silosowy (pryzmę) dokładnie zabezpieczamy folią kiszonkarską przed dostępem powietrza (fermentacja kwasu mlekowego - konserwująca pasze, wymaga warunków beztlenowych), a pod folię dajemy warstwę 15cm słomy dla ochrony kiszonki przed wpływem czynników atmosferycznych ( zapobiega pleśnieniu wierzchniej warstwy biomasy). Belę sianokiszonki możliwie jak najszybciej owijamy folią do sianokiszonek.

Autorzy:

Przemysław Sowul

Patryk Pawlak